راهکارهای بهبود آموزش مباحث جغرافیای طبیعی در مقاطع راهنمایی و دبیرستان
کد مقاله : 1054-GHCONF6
نویسندگان
فاطمه ساکی *
عضو هیئت علمی دانشگاه فرهنگیان استان البرز ، ایران
چکیده مقاله
جغرافیای طبیعی به‌عنوان شاخه‌ای بنیادی در علوم محیطی، نقش مهمی در درک پدیده‌های زمینی و مسائل زیست‌محیطی ایفا می‌کند. آشنایی عمیق با این حوزه برای دانش‌آموزان مقاطع راهنمایی و دبیرستان نه تنها دانش تخصصی را افزایش می‌دهد، بلکه تفکر نقادانه، توانایی حل مسئله و رویکردهای بازاندیشانه را تقویت می‌کند. با این حال، آموزش جغرافیا در بسیاری از مدارس ایران همچنان به روش‌های حفظی و نظری محدود است و از تجربه‌های عملی و تحلیل داده‌های واقعی محروم مانده است. این مقاله با هدف ارائه راهکارهای علمی و کاربردی برای ارتقای کیفیت آموزش جغرافیای طبیعی در مقاطع راهنمایی و دبیرستان و با رویکرد توصیفی–تحلیلی نگارش شده است. روش تحقیق مبتنی بر مرور نظام‌مند منابع آموزشی، مطالعات مدرسه‌ای و تجربیات میدانی است. راهکارهای کلیدی پیشنهادی عبارتند از: روش‌های فعال یادگیری و آموزش میدانی (مانند مشاهده مستقیم، اندازه‌گیری، مقایسه و تحلیل داده‌های واقعی)، بهره‌گیری از فناوری‌های نوین شامل GIS، شبیه‌سازی‌های دیجیتال، نقشه‌های تعاملی و منابع چندرسانه‌ای، تلفیق بین‌رشته‌ای جغرافیا با دروس علوم تجربی، ریاضیات، اقتصاد و هنر، و اجرای پروژه‌های پژوهش‌محور دانش‌آموزی. یافته‌ها نشان می‌دهد که به‌کارگیری این رویکردها علاقه و درک مفهومی دانش‌آموزان را به‌طور معناداری افزایش می‌دهد، مهارت‌های تحلیل پدیده‌های طبیعی را بهبود می‌بخشد و حس مسئولیت‌پذیری زیست‌محیطی را تقویت می‌کند. در نهایت، اجرای این راهکارها می‌تواند آموزش جغرافیای طبیعی را از حالت حفظی به سطحی تجربی، پویا و مسئله‌محور ارتقا دهد و دانش‌آموزانی آگاه‌تر و مسئولیت‌پذیرتر نسبت به محیط زیست تربیت کند.
کلیدواژه ها
جغرافیای طبیعی، آموزش فعال، یادگیری اکتشافی، مدارس راهنمایی، دبیرستان، فناوری آموزشی، یادگیری پروژه‌محور
وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی