| بررسی تغییرات کاربری اراضی شهر بیرجند بر اساس دادههای ماهوارهای منطبق بر هوش مصنوعی از سال 2017 تا 2024 |
| کد مقاله : 1083-GHCONF6 |
| نویسندگان |
|
محمد اکبری *1، امیرحسین نظری2، مصطفی فدایی2 1عضو هیات علمی گروه عمران دانشگاه بیرجند 2دانشجوی کارشناسی ارشد جغرافیا دانشگاه بیرجند |
| چکیده مقاله |
| تغییرات کاربری اراضی به عنوان یکی از چالشهای مهم زیستمحیطی و توسعه شهری، پیامدهای گستردهای بر اکوسیستمها و زیرساختها دارد. با توجه به محدودیتهای شدید منابع آبی و حساسیت بالای محیط کویری، تغییرات محیطی معنیداری در این شهر رخ داده است. هدف اصلی، بررسی و تحلیل تغییرات کاربری اراضی شهر بیرجند بر اساس دادههای ماهوارهای منطبق بر هوش مصنوعی در بازه زمانی ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۴ بوده است. این مطالعه از نوع کاربردی-توسعهای با رویکرد کمی و تحلیلی-توصیفی است. روش تحقیق شامل سه مرحله اصلی بود: ابتدا، بررسی ادبیات نظری از طریق روش اسنادی-کتابخانهای انجام شد. سپس، با استفاده از تصاویر ماهوارهای چندطیفی از پلتفرم هوش مصنوعی (Living atlas arcgis)، نقشههای طبقهبندی کاربری اراضی برای سالهای منتخب تولید و تحلیل تغییرات پس از طبقهبندی صورت گرفت. در نهایت، شاخص فروسرخ میانی نیز جهت تکمیل تحلیلها مورد بررسی قرار گرفتند. یافتهها نشان داد که شهر بیرجند در دوره مورد مطالعه، شاهد رشد فزاینده و پیوسته توسعه کاربری اراضی شهری (افزایش مساحت از ۱۱٪ به ۱۳٪) بوده است که عمدتاً به صورت گسترش لکهای و غیرمتمرکز در اراضی بایر پیرامونی و محورهای اصلی رخ داده است. تحلیل نمودار روند تغییرات نیز تأییدکننده این شتاب در سالهای پایانی دوره است. در نهایت، نتایج این پژوهش با استفاده از هوش مصنوعی، الگوی گسترش شتابان و لکهای شهر بیرجند و پیامدهای آن بر منابع حساس کویری را به روشنی به تصویر کشیده و قابلیت بالای ترکیب سنجش از دور و هوش مصنوعی را در پایش دقیق دینامیکهای شهری به اثبات میرساند. |
| کلیدواژه ها |
| تغییرات کاربری اراضی، سنجش از دور، شهر بیرجند، دادههای ماهوارهای، فروسرخ میانی (SWIR) |
| وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی |
