کاربردها، چالش‌ها و ملزومات یادگیری پروژه‌محور در آموزش جغرافیا: یک مطالعه مروری
کد مقاله : 1121-GHCONF6
نویسندگان
علیرضا صادقی نیا *
گروه آموزش جغرافیا- دانشگاه فرهنگیان- تهران- ایران
چکیده مقاله
این پژوهش با هدف بررسی کاربردهای یادگیری پروژه‌محور (PBL) در آموزش جغرافیا انجام شد. روش کار به‌صورت مرور نظام‌مند بود؛ بدین منظور مقالات منتشرشده در نشریات معتبر بین‌المللی جست‌وجو گردید و پس از غربالگری، ۳۱ مقاله مرتبط انتخاب و با روش تحلیل محتوای کیفی بررسی شد. نتایج نشان داد کهPBL در مدارس به افزایش انگیزه، خلاقیت و مشارکت فعال دانش‌آموزان کمک می‌کند و یادگیری آنان را عمیق‌تر و پایدارتر می‌سازد. در دانشگاه‌ها، این رویکرد مهارت‌های میان‌رشته‌ای و حرفه‌ای مانند همکاری تیمی، ارتباط مؤثر و تفکر انتقادی را تقویت کرده و مفاهیم توسعه پایدار را در آموزش عالی نهادینه کرده است. در پروژه‌های جامعه‌محور، PBL توانسته است آموزش جغرافیا را با خدمت اجتماعی و مسئولیت‌پذیری پیوند دهد و دانشجویان را درگیر مسائل واقعی کند. در زمینه‌های محیط‌زیستی، این رویکرد موجب افزایش آگاهی زیست‌محیطی و آموزش بهره‌برداری بوم‌کارآمد از منابع طبیعی شده است. همچنین ادغام فناوری‌های ژئواسپیشال مانند GIS توانسته است مهارت‌های فضایی و پرسشگری علمی دانشجویان را ارتقا دهد و نگرش مثبت‌تری نسبت به فناوری ایجاد کند. با وجود این ظرفیت‌ها، اجرای PBL با چالش‌هایی همچون مقاومت فرهنگی و آموزشی، دشواری‌های ارزیابی، محدودیت منابع و زمان، کیفیت متغیر داده‌های مکانی داوطلبانه و مشارکت کم‌رنگ گروه‌های کم‌نماینده روبه‌رو است. بنابراین، اجرای موفق این رویکرد نیازمند طراحی دقیق پروژه‌ها، بازتعریف شایستگی‌ها، ایفای نقش معلم به‌عنوان تسهیل‌گر، همسوسازی با استانداردهای آموزشی و توجه به زمینه‌های فرهنگی و اجتماعی است. این یافته‌ها می‌تواند برای معلمان و برنامه‌ریزان آموزشی راهنمایی عملی فراهم آورد تا با مدیریت چالش‌ها، از ظرفیت‌های PBL درآموزش جغرافیا بهره‌برداری مؤثر داشته باشند.
کلیدواژه ها
آموزش جغرافیا، یادگیری پروژه محور، روش های نوین یاددهی- یادگیری
وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی