درس‌پژوهی در آموزش مطالعات اجتماعی (حوزه مکان و فضا) در دوره ابتدایی: تجربه نوآوری و یادگیری تجربی در درس «محصولات کشاورزی از تولید تا مصرف»
کد مقاله : 1129-GHCONF6
نویسندگان
علیرضا صادقی نیا *1، شیوا پرتوی جمال2
1گروه آموزش جغرافیا- دانشگاه فرهنگیان- تهران- ایران
2کارشناسی آموزش ابتدایی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
چکیده مقاله
این پژوهش یک مطالعه موردی در چارچوب درس‌پژوهی درباره تدریس درس ششم مطالعات اجتماعی «محصولات کشاورزی از تولید تا مصرف» در مدارس ابتدایی ایران است. داده‌ها از طریق مشاهده مستقیم کلاس، بازخورد مشاهده‌گران و بررسی مصنوعات یادگیری دانش‌آموزان گردآوری و با رویکرد تحلیل مضمون بررسی شد. نتایج نشان داد که تدریس این درس زمانی بیشترین اثربخشی را دارد که معلم بتواند میان نوآوری در روش تدریس، فعالیت‌های تجربی، پیوند محتوا با زندگی روزمره و مدیریت کلاس تعادل برقرار کند. استفاده از ابزارهای عینی و چندرسانه‌ای (نقشه ایران، فیلم آموزشی، محصولات واقعی)، آغاز درس با تجربه‌های روزمره دانش‌آموزان (غذاهای خانگی)، و طراحی فعالیت‌های عملی گروهی (مکان‌یابی و دسته‌بندی محصولات، ترسیم مسیر مزرعه تا خانه) موجب مشارکت فعال، یادگیری چندحسی و ارتقای فهم مفاهیم شد. همچنین تکالیف عملکردی مانند تهیه پوستر «فرمول حفظ ارزش غذا» و کاربرگ‌های درس، یادگیری را تثبیت و به زندگی روزمره منتقل کرد. در کنار این نقاط قوت، چالش‌هایی همچون مدیریت زمان و تمرکز در فعالیت‌های همزمان (غذا خوردن و تماشای فیلم) گزارش شد که نیازمند برنامه‌ریزی دقیق و هماهنگی قبلی با اولیا است. این مطالعه نشان می‌دهد که تدریس درس «محصولات کشاورزی از تولید تا مصرف» می‌تواند الگویی بومی برای آموزش مطالعات اجتماعی در مدارس ابتدایی ایران باشد؛ الگویی که بر پایه تجربه‌های واقعی، مشارکت فعال و پیوند محتوا با زندگی روزمره بنا شده و با آماده‌سازی پیشینی ابزارها، هماهنگی شفاف با خانواده‌ها و طراحی تکالیف عملکردی قابل اجراست.
کلیدواژه ها
درس پژوهی، مطالعات اجتماعی، مکان و فضا، روش های نوین یاددهی-یادگیری
وضعیت: پذیرفته شده مشروط برای ارائه به صورت پوستر