آموزش مخاطرات طبیعی با تاکید بر زمین‌لرزه: مطالعه موردی استان خراسان جنوبی
کد مقاله : 1155-GHCONF6
نویسندگان
محمدرضا یوسفی روشن *، علی اکبر شایان یگانه، رسول شریفی نجف آبادی
گروه آموزش جغرافیا، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
چکیده مقاله
در استان خراسان جنوبی، به‌دلیل فعالیت گسل‌های شناخته شده با راستاهای شمالی–جنوبی، شرقی–غربی و شمال‌غرب–جنوب‌شرق، زمین‌لرزه‌هایی با بزرگای متفاوت رخ می‌دهد. برای کاهش خسارات ناشی از این رویدادها، شناسایی و تعیین پهنه‌های دارای پتانسیل لرزه‌ای بالا از اهمیت بسیاری برخوردار است. این پژوهش با هدف طراحی چارچوب آموزشی برای ارتقای آمادگی در برابر زمین‌لرزه در جامعه معلمان آینده، با تأکید بر ویژگی‌های ژئومورفولوژیک و لرزه‌خیزی استان خراسان جنوبی انجام شده است. این مطالعه به دنبال پرکردن شکاف بین دانش تخصصی مخاطرات طبیعی و محتوای آموزشی مؤثر برای دانشجویان دانشگاه فرهنگیان بود. روش تحقیق به صورت کیفی و با رویکرد توصیفی-تحلیلی طراحی شد. خطر زمین‌لرزه استان با استفاده از مطالعات اسنادی، تحلیل داده‌های لرزه‌ای و گسل‌ها و مشاهدات میدانی ژئومورفولوژیک بررسی شد. تحلیل‌های مکانی نیز هم‌پوشانی قابل توجهی بین پراکنش مراکز جمعیتی-آموزشی و پهنه‌های با خطر نسبی بالا را در استان نشان داد. بر این اساس، چارچوب آموزشی پیشنهادی در سه محور طراحی شد: ۱) ارتقای دانش پایه (زمین‌ساخت، شواهد ژئومورفیک خطر)، ۲) توسعه مهارت‌های عملی (اقدامات ایمنی، نقشه‌خوانی ساده، فعالیت‌های میدانی) و ۳) توانمندسازی آموزشی (روش‌های تدریس فعال، تبدیل دانش تخصصی به محتوای قابل آموزش برای سطوح مختلف تحصیلی). این چارچوب بر بومی‌سازی آموزش با استفاده از مثال‌های عینی از محیط استان تأکید دارد. نتایج این پژوهش می‌تواند مبنایی برای بازنگری در سرفصل‌های درسی دوره تربیت معلم، طراحی کارگاه‌های توانمندسازی و در نهایت افزایش تاب‌آوری جامعه در برابر زمین‌لرزه از مجرای تأثیرگذارترین عامل، یعنی معلم آگاه و توانمند، قرار گیرد.
کلیدواژه ها
آموزش، مخاطرات طبیعی، زمین لرزه، استان خراسان جنوبی، دانشجو معلمان
وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی