| مطالعه علمسنجی پژوهش های مرتبط با نقش ژئومورفولوژی در منابع آب زیرزمینی |
| کد مقاله : 1165-GHCONF6 |
| نویسندگان |
|
علی رجبی اسلامی *1، منیژه قهرودی تالی2، علیرضا صالحی پور میلانی3 1دکتری ژئومورفولوژی گروه جغرافیای طبیعی دانشکده علوم زمین دانشگاه شهید بهشتی. 2استاد ژئومورفولوژی گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم زمین دانشگاه شهید بهشتی 3استادیار ژئومورفولوژی گروه جغرافیای طبیعی دانشکده علوم زمین دانشگاه شهید بهشتی. |
| چکیده مقاله |
| زمینه و هدف: شاخصهای ژئومورفولوژی اخیراً به عنوان ابزاری کلیدی در شناسایی و پتانسیلیابی آبهای زیرزمینی مورد توجه قرار گرفتهاند. این پژوهش با هدف تحلیل روندها، کانونهای موضوعی و گرایشهای نوین در مطالعات تلفیقی این دو حوزه، با رویکرد علمسنجی انجام شد. روش پژوهش: مطالعه حاضر توصیفی-تحلیلی بوده و ۲۴۱۶ مقاله نمایهشده در اسکوپوس (از ۱۹۵۷ تا ۲۰۲۳) را بررسی کرده است. با استفاده از نرمافزار VOSviewer، تحلیلهای همروییدی، تجسم خوشهای و تحلیل طیف زمانی انجام گرفت. یافتهها: روند انتشار مقالات از شتاب قابل توجهی از سال ۲۰۰۵ حکایت دارد؛ به طوری که تعداد مقالات از ۲۸ مورد در ۲۰۰۵ به ۱۲۶ مورد در ۲۰۲۳ افزایش یافته است. کشورهای هند (۵۸۳ مقاله) و آمریکا (۵۲۳ مقاله) پیشگام هستند و ایران با ۳۸ مقاله در رتبه شانزدهم قرار دارد. تحلیل همروییدی چهار خوشه اصلی را مشخص کرد: ژئومورفولوژی، آب زیرزمینی، منابع آب زیرزمینی و سنجش از دور. کلیدواژههای «ژئومورفولوژی» و «لندفرم» پرتکرارترین مفاهیم بودند. تحلیل طیف زمانی نشاندهنده ظهور پررنگ حوزه «پتانسیل آب زیرزمینی» از سال ۲۰۱۸ به بعد و پیوند آن با مفاهیمی مانند لندفرم، GIS و سنجش از دور است. نتیجهگیری: یافتهها نشان از گذار مطالعات از مرحله توصیف به سمت مدلسازی و پتانسیلیابی عملیاتی دارد. با این حال، کمبود مطالعات کمّی که رابطه ویژگیهای مورفومتریک لندفرمها (نظیر مخروطافکنهها) را با پارامترهای هیدروژئولوژیک مدلسازی کنند، مشهود است. این پژوهش شکاف بین پتانسیل طبیعی بالا و تولید علمی محدود ایران در این حوزه را برجسته کرده و نیاز به سرمایهگذاری بیشتر در پژوهشهای بنیادین و کاربردی را تأکید میکند. |
| کلیدواژه ها |
| ژئومورفولوژی، آب زیرزمینی، لندفرم، پتانسیلیابی، VOSviewer. |
| وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی |
